Hoge Bloeddruk (hypertensie)

Er komt een stevige 50 jarige man bij de dokter. Hij klaagt over hoofdpijnen die hij eerder nooit had. Hij heeft gekeken of er iets is veranderd in zijn leven, maar dat is niet het geval. Hij eet hetzelfde, heeft hetzelfde werk, dezelfde relatie. Hij heeft geen tijd om te sporten. Hij heeft het wel druk en zijn leven lijkt op een race tegen de klok. Hij houdt van vlees bij zijn eten en dat mag ook best een beetje vet zijn. Groente en fruit zijn niet zijn favoriet. Hij drinkt de hele dag koffie. ’s Avonds drinkt hij graag een biertje.

Anatomie / Fysiologie

In ons lichaam bevindt zich een kleine en een grote bloedsomloop. De kleine loopt van het hart naar de longen en weer terug naar het hart. De grote bloedsomloop loopt van het hart naar de organen, onze armen en benen en onze hersenen. Het bloed van de longen naar het hart bevat normaliter veel zuurstof en gaat vervolgens naar de grote bloedsomloop. Het bloed uit de grote bloedsomloop dat terug gaat naar het hart heeft normaliter weinig zuurstof. Dit bloed gaat terug naar de longen. Via onze ademhaling komt het zuurstof in de longen en vervolgens in het bloed terecht.
Onze bloedsomloop bevat slagaders en aders. Het zuurstofrijke gedeelte van de grote bloedsomloop zijn slagaders, het zuurstofarme zijn aders, die zich steeds verder vertakken tot hele kleine adertjes. In de kleine bloedsomloop is dit precies andersom. Daar is het zuurstofarme gedeelte de slagader en het zuurstofrijke de ader. 

Een slagader heeft een dikke wand en het bloed wordt er met veel kracht door het hart ingepompt. De ader heeft een veel dunnere wand met aan de binnenzijde allemaal kleppen. Het bloed wordt door de aderen zelf teruggepompt naar het hart. De kleppen zorgen ervoor dat het bloed maar 1 kant op kan stromen.

De bloeddruk wordt bepaald door de hoeveelheid bloed (bloedvolume) in de slagaders. Een normale (druk)waarde is 80-120 tot 90-140 mmHg. De laagste (diastolische) waarde is de ontspanningsfase van de hartspier. De hoogste (systolische) waarde is het moment waarop het hart samentrekt. Het lichaam regelt de constant wisselende bloeddruk zelf. Staan of liggen, slapen of wakker zijn, lichamelijk inspanning of rust, gebrek aan zuurstof, onze gemoedstoestand, allemaal hebben ze invloed op de bloeddruk.
Het sympathische zenuwstelsel en de nieren regelen de bloeddruk. Het zenuwstelsel geeft een seintje aan het hart om meer of minder bloed rond te pompen. Ook de doorsnede van de slagaders wordt aangepast, zodat het totale bloedvolume in de bloedsomloop verandert. Dit gebeurt door vernauwing (vasoconstrictie) van de slagaders of juist het wijder maken (vasodilatatie).
De nieren zorgen dat er meer of minder vloeistof wordt opgenomen in onze bloedsomloop. Zij doen dit door meer of minder water en zout uit te scheiden.
De nier geeft verder nog een enzym, renine, af. Dit enzym zet aan tot het aanmaken van een hormoon, angiotensine II. Dit hormoon laat de slagaders samentrekken en het stimuleert een ander hormoon, aldosteron. Dit laatste hormoon heeft invloed op het vasthouden van water en zout.

Ook de bijnieren hebben hier nog een functie. In bijvoorbeeld stresssituaties (gevaar reactie), geven zij meer adrenaline en noradrenaline af. Deze hormonen zorgen ervoor dat het hart sneller en krachtiger gaat pompen. De aders trekken samen en verwijden in de skeletspieren (daar is immers bloed nodig om te kunnen vechten  of vluchten). De nieren geven minder zout en water af zodat het totale bloedvolume toeneemt en er voldoende bloed naar de skeletspieren gaat om te reageren.

De tijdelijke veranderingen kan het lichaam zelf oplossen. De chronische veranderingen in de bloeddruk niet meer.
Oorzaken voor chronische veranderingen kunnen zijn een verhoogde, overmatige spanning, nervositeit, stress, overgewicht, te weinig lichaamsbeweging, te veel alcohol drinken, roken, te veel zout eten, te veel suiker eten of het is wellicht erfelijk. Daarnaast worden de vaten bij het ouder worden minder elastisch en ze verkalken.

Vergelijk een slagader met een tuinslang. Wordt het volume water in de tuinslang te groot, dan zie je in eerste instantie aan de buitenzijde niets. De binnenzijde van de tuinslang slijt echter op bepaalde plekken en bij langdurige overbelasting, zie je op den duur op die plekken een uitstulping en kan de slang knappen.
In het lichaam is bij een chronische hoge druk in de bloedvaten ook slijtage. Ook hier probeert het lichaam dit eerst zelf op te lossen door nieuwe laagjes aan de binnenzijde van een bloedvat te maken (plaques). Hierdoor wordt de opening steeds kleiner en kan er op den duur alleen nog maar bloed doorheen met heel veel druk en uiteindelijk hele,aal niet meer.

Diagnose

De dokter meet zijn bloeddruk meerdere keren en deze blijkt 165 – 100 mmHg te zijn. Dit is veel te hoog. Echter de dokter wil dit de komende 2 weken nog 2x herhalen. 
Verder wil de dokter dat hij zijn bloed laat onderzoeken. De cholesterol (triglyceriden) wordt in eerste instantie gecontroleerd. Hij wordt verzocht  om urine mee te brengen bij zijn volgende bezoek, zodat ook de nierfunctie kan worden onderzocht.
Tijdens dit eerste bezoek controleert de huisarts via een lichamelijk onderzoek of de nieren drukgevoelig/-pijnlijk zijn.
Na meerdere bezoeken aan de huisarts en het dragen van 24 uurs bloeddrukmeter, diagnosticeert de huisarts een primaire (essentiële) hoge bloeddruk. De oorzaak van de bloeddruk is dan niet bekend.
Bij een secundaire hypertensie is er altijd en andere oorzaak zoals bijvoorbeeld een nieraandoening, hormonale afwijkingen, arteriosclerose of geneesmiddelengebruik.

Herstel / preventie / behandeling

Allereerst adviseert de huisaarts de man om af te vallen. Overtollige kilo’s hebben veel invloed op het vaatsysteem. Verder adviseert hij in plaats van zijn voornamelijk vleesdieet, een meer vegetarisch dieet met minder zout en minder vet.
De koffie inname adviseert hij eveneens meer te beperken. In plaats van koffie kan bij beter water of verse vruchtensap drinken.
Ook is meer ontspanning en een rustiger leven belangrijk. Regelmaat. Ook zal hij iets aan lichaamsbeweging moeten gaan doen. Wandelen of fietsen bijvoorbeeld.
Het voorschrijven van medicatie wil hij daarmee uitstellen. Hij stelt voor over 1 maand af te spreken en opnieuw te meten.

Medicijnen (antihypertensiva) die kunnen worden voorgeschreven bij een primaire hoge bloeddruk zijn afhankelijk per persoon. Vocht afdrijvende (thiazide diuretica) met eventueel kalium; alfa- en bètablokkers (adrenerge receptorblokkerende stoffen) waarbij de effecten van het sympathische zenuwstelsel worden geremd; ACE remmers die de kleine slagaders verwijden. Daarnaast zijn er nog de angiotensine II receptorblokkers die minder bijwerkingen geven. En als laatste de calciumantagonisten.
Bij de secundaire hoge bloeddruk wordt gekeken of de oorzaak kan worden behandeld.
Als uiterste middel kan nog een operatie worden uitgevoerd, een sympathectomie, waarbij de takjes van de Nervus Sympathicus (een zenuw) worden weggenomen.

Behalve leefstijlaanpassingen, zoals stoppen met roken, meer bewegen, zijn er nog andere mogelijkheden om de bloeddruk te beïnvloeden. 

 

 

Orthomoleculair kunnen magnesium tauraat, het co-enzym Q10, knoflook en druivenpitextract (OPC) helpen.

Kruiden die positief kunnen werken zijn meidoorn, lindebloesem en duizendblad. Meng de kruiden. Doe een theelepel in een kopje en giet er kokend water op. Na intrekken zeven en 2x per dag gedurende 6 weken drinken. Ook sap of thee van knoflook, ui, mistletoe en hagedoorn kan bloeddrukverlagend werken. Andere theeën zijn: paardenstaart-, kamille-, hertshooi-, brandnetel- en guldenroedethee.

Voeding die niet positief werken zijn zoute voedingsmiddelen, gepekeld vlees, gerookte etenswaren, vet en vlees, witte suiker, alcohol, koffie/thee met cafeïne. Fruit en groente, voldoende mineralen als calcium, kalium en magnesium. Bleekselderij, peterselie, sinaasappel, perzik en ananas werken vocht afdrijvend.

Homeopathisch is crataegus een middel dat kan werken. Gedurende 8 werken 3x per dag 5 druppels oplossen in een glas water.

Bij aromatherapie wordt het nemen van een bad met een paar druppels etherische olie lavendel, melisse, scharlei aanbevolen. Verder massage met deze etherische oliën.

Ook yoga, ademhalingsoefeningen, c.q. -therapie, ontspanningstherapieën dragen bij om de bloeddruk laag te houden.