Osteoporose

Er komt een 60 jarige vrouw bij de dokter. Ze klaagt over een constante zeurende pijn in haar rug. Hoewel, als mevrouw ligt of zit is de pijn wel beduidend minder. Als ze wat meer voorover loopt, heeft ze ook iets minder pijnklachten. Ook haar maag- en longstreek voelen anders. Het voelt alsof ze minder diep kan ademhalen. 

 

Anatomie / Fysiologie

Botten zijn een goed doorbloed weefsel in ons lichaam en hebben veel zenuwen. Het bot zelf bestaat uit verschillende soorten weefsels namelijk compact bot, botvlies, sponsachtig bot en beenmerg.

Het is het best te vergelijken met gewapend beton qua samenstelling.

Op plaatsen waar een bot contact maakt met een ander bot, bevindt zich kraakbeen.
Het botweefsel zelf bestaat uit botcellen met botvormende (osteoblasten) en bot vretende (osteoclasten) cellen.
De osteocyten (botcel) in het botweefsel verzorgen de inwendige botstofwisseling. Zij registreren wanneer er “renovatie” van het bot nodig is en geven dit door aan de osteoblasten. De osteoblasten geven aan de osteoclasten door dat beschadigd bot verwijderd moet worden. De osteoblasten lopen hier direct achteraan en repareren direct het verwijderde gedeelte materiaal. Dit is een continu proces.

Verder bestaat het bot uit calciumfosfaat die voor de hardheid zorgen van het bot en collageen die voor de taaiheid en veerkracht verantwoordelijk zijn.
Ben je nog jeugdig dan  bestaat het bot uit 1/3 calciumfosfaat en 2/3 collageen en cellen. Langzamerhand, vanaf je 20e,  wordt dit precies andersom, namelijk 2/3e deel calciumfosfaat en 1/3e deel collageen en cellen. Dit betekent dat de botten dan zwaarder, harder en minder flexibel zijn.
Niet alle kalk zit continu in de botten. Je spieren en zenuwen zijn erg afhankelijk van kalk. Die krijgen kalk via het bloed, zodat er altijd voldoende kalk in het bloed moet zitten. Kalk is bijna bij iedere belangrijke chemisch en natuurkundig proces van de cellen betrokken. In onze botten wordt 1 – 1,5 kg kalk opgeslagen. Als er een te kort aan kalk in het bloed dreigt te ontstaan, dan wordt de kalk uit botten gehaald. De kalk in de botten wordt weer aangevuld als er weer voldoende is.

Bij osteoporose worden de botten dunner, maar vooral poreuzer en zwakker. De hoeveelheid calciumfosfaat neemt in de botten af en er komen geen vezels meer voor in de plaats. De osteoblasten kunnen het door de osteoclasten verwijderde materiaal niet meer volledig repareren. Er wordt dan meer afgebroken dan opnieuw aangemaakt.
Dit begint al vanaf ons 35e (de topbotmassa is bereikt) en is een natuurlijk proces om het skelet lichter te maken. Spiermassa, lenigheid en evenwichtsgevoel nemen af en daarvoor is een lichter skelet nuttiger.

Hoe groter de topbotmassa, hoe minder constante afname van botmassa, later problemen gaat geven.

Omdat oestrogeen en progesteron (beide vrouwelijke hormonen) een belangrijke rol spelen in het onderhoud van de botten (zij stimuleren de actieve vitamine D en hebben daardoor indirect invloed op de calciumopname in de darmen), krijgen vrouwen in en na de overgang, sneller te maken met osteoporose dan mannen. Oestrogenen worden vanaf die periode minder aangemaakt en de progesteron aanmaak stopt helemaal. De verhoogde botstofwisseling die plaatsvindt gaat samen met een negatieve botbalans.

Er zijn ook nog andere hormonen die betrokken zijn bij de botstofwisseling. Het parathormoon, calcitonine en het vitamine D-hormoon zijn betrokken bij de botopbouw en –afbraak. Oestrogeen en testosteron zorgen voor de lengtegroei van botten en bevorderen botopbouw. Cortison, schildklierhormonen en het groeihormoon hebben eveneens veel invloed op de botstofwisseling. Laatstgenoemde hormonen zijn van invloed indien deze niet meer in balans zijn door ziekte(n).

Diagnose

Omdat mevrouw sinds de laatste keer dat haar arts haar heeft gezien weer een stuk krommer is gaan lopen, wil hij toch wat meer onderzoeken. Ook nu ze meer klaagt over klachten in de organen. Hij stelt voor om een DEXA (dual-energy x-ray-absorptiometrie) scan te maken. Hiermee kan men de botdichtheid bepalen in bijvoorbeeld de wervelkolom. Verder stelt hij voor om het bloed te controleren op de fosfor- en calciumconcentratie.

Herstel / preventie

Herstellen van osteoporose is niet mogelijk. Het is van belang om dit te voorkomen en/of zo vroeg mogelijk te diagnosticeren.

Door in je groeifase voldoende stevig bot op te bouwen, begin je vanaf je 35e al beter (een grotere topbotmassa).
Stevig opbouwen van bot doe je door voldoende kalk in je voeding. Kalk (calcium) zit in melk, kaas, zuivel, noten, peulvruchten, groene bladgroente, zalm, broccoli en wortelgroenten. 

Maar ook door genoeg opname van vitamine D door zonlicht en vitamine D zit ook in voeding. Vitamine D zit eveneens in zuivelproducten, maar ook in vette vis, eieren en lever.

Als derde belangrijke factor in je jeugd is voldoende intensieve lichaamsbeweging. Als botten wordt belast wordt er sneller nieuw botweefsel gevormd. Lichaamsconditie is ook van belang. Er is een verband tussen spier- en botmassa. Wat ook belangrijk is, is dat mensen met een betere conditie, vaak ook een beter reactievermogen en evenwichtsgevoel hebben. Als ze vallen, vallen ze niet als een blok, maar weten ze de val op te vangen, waardoor ze minder snel iets breken.

Zoals je ook op de website kunt lezen onder “Invloeden” en “Next Future, Your Future”, kun je na je groeifase je lichaam, dus ook je botweefsel, zo goed mogelijk proberen te onderhouden. Uiteraard doe je dit eveneens via je voeding (calcium en vitamine D), het zonlicht (vitamine D) en regelmatige intensieve beweging.
En in een nog latere fase van je leven, kun je alleen nog proberen de afbraak zo veel mogelijk te vertragen. Eveneens door dezelfde maatregelen te nemen in je voeding, zonlicht en te blijven bewegen en belasten.

Is er toch osteoporose gediagnosticeerd? Ook dan is het natuurlijk belangrijk dat je de juiste maatregelen neemt. De dokter kan je bepaalde geneesmiddelen voorschrijven als bisfosfonaten, die je bij het opstaan inneemt met voldoende water. Vervolgens mag je een half uur niet liggen, omdat deze middelen het slokdarmslijmvlies kunnen irriteren. Bisfosfonaten kunnen niet door iedereen worden verdragen.
Hormoonpreparaten is eveneens één van de opties en kunt u overleggen met een arts.
Verder kunnen calcium- en vitamine D supplementen worden voorgeschreven. Calcitonine via injecties of neusspray gaat de afbraak van bot tegen en wordt bij mensen met pijnlijke fracturen van de wervels gebruikt.
Fracturen die zijn ontstaan worden behandeld door middel van operaties of korsetten.

Ook nu nog kan men profijt hebben van regelmatige lichaamsbeweging om de conditie op peil te houden. Behalve dat dit goed is voor de botten, beschermt het tegen vallen. Verder heeft men contact met leeftijdsgenoten, wat een isolement voorkomt.


Orthomoleculair worden de volgende voedingssupplementen geadviseerd: calcium, magnesium, borium, koper, mangaan, zink, molybdenum, vitamines D3, K2 & C, Ipriflavon, silicium, mineralencomplex voor botten. Gebruik van supplementen kunt u het beste in overleg met een natuurgeneeskundig therapeut doen.

 

Wat u zelf nog meer kunt doen?

  • Stabilisatie van uw bloedsomloop door middel van conditietraining.
  • Om leren gaan met duizelingen.
  • Langzaam en bewust verplaatsen.
  • Loop eens door uw huis en haal zaken weg waardoor u zou kunnen vallen.
  • Pas uw leefgewoonten aan door voorwerpen die u vaak gebruikt, bij de hand te houden.
  • Doe mee aan een valtraining voor ouderen.
  • Doe houdingsoefeningen met een therapeut.
  • Onderga massages, warmtetherapie.